Dietetyk kliniczny
Doktor nauk medycznych w zakresie żywienia, dietetyk kliniczny z 8-letnim doświadczeniem klinicznym. W praktyce skupia się na diagnostyce i terapii niedoborów mikroskładników u pacjentów z zaburzeniami wchłaniania. Autorka i współautorka 12 publikacji indeksowanych w PubMed. Prywatnie biegaczka długodystansowa — co przekłada się na zainteresowanie suplementacją w sportach wytrzymałościowych.
dr Anna Kowalska prowadzi praktykę dietetyki klinicznej w Szczecinie. Specjalizuje się w pracy z pacjentami z chorobami zapalnymi jelit, celiakią oraz pacjentami po operacjach bariatrycznych — czyli grupami, w których problem niedoborów mikroskładników jest szczególnie istotny.
W swoich tekstach kieruje się trzema zasadami:
Cynk to pierwiastek śladowy, niezbędny do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego, gojenia ran, syntezy DNA i wielu enzymów. Jego niedobór prowadzi m.in. do trudności w zwalczaniu infekcji o
Magnez jest kationem odgrywającym kluczową rolę w przewodnictwie nerwowym, regulacji syntezy neuroprzekaźników (głównie GABA - główny neuroprzekaźnik hamujący w OUN) oraz w utrzymaniu równowagi elektro
Powszechne przekonanie, że witaminy można przyjmować bez ograniczeń, nie znajduje potwierdzenia w literaturze naukowej. W praktyce klinicznej obserwuje się coraz więcej przypadków toksyczności wynikają
Witamina D (cholekalcyferol) pełni szereg funkcji wykraczających poza mineralizację kości. Jej aktywna forma (kalcytriol) oddziałuje na receptory VDR obecne w licznych obszarach mózgu, w tym w hipokamp
Jod jest niezbędnym mikroelementem, kluczowym dla prawidłowej syntezy hormonów tarczycy: tyroksyny (T4) i trójjodotyroniny (T3). Hormony te regulują metabolizm, rozwój układu nerwowego i wzrost u dziec
Kolagen to główne białko tkanki łącznej, stanowiące około 30% białek organizmu człowieka. Znajduje się w skórze, kościach, ścięgnach i chrząstkach. Z punktu widzenia fizjologii, kolagen zapewnia wytrzy
Kwas foliowy (kwas pteroiloglutaminowy) to syntetyczna, utleniona forma witaminy B9, wykorzystywana w suplementach i dodawana do żywności. Metylofolian, a dokładniej 5-metylotetrahydrofolian (5-MTHF),
Omega-3 i omega-6 to grupy wielonienasyconych kwasów tłuszczowych (WNKT), których organizm nie potrafi sam wytwarzać. Musimy więc dostarczać je z pożywieniem. Do omega-3 zaliczamy m.in. ALA (kwas α-lin
Związek między poziomem magnezu a migrenami badany jest od ponad 30 lat. Część pacjentów z migreną wykazuje niższe stężenia magnezu w surowicy, osoczu lub erytrocytach (Rude et al., 1998; PMID: 9777364
Jod jest pierwiastkiem śladowym kluczowym dla prawidłowej pracy tarczycy. Organizm człowieka nie wytwarza jodu, dlatego musi on być dostarczany z dietą. Jod wchodzi w skład hormonów tarczycy: tyroksyny
Miedź (Cu) należy do mikroskładników śladowych kluczowych dla prawidłowego funkcjonowania układów: krwiotwórczego, nerwowego i immunologicznego. U dorosłego człowieka zawartość tego pierwiastka szacuje
Potas (K⁺) jest głównym kationem wewnątrzkomórkowym - oznacza to, że większość potasu w organizmie znajduje się wewnątrz komórek, a nie we krwi. Jego fizjologiczna rola obejmuje:
Wapń (Ca) to najobficiej występujący pierwiastek w ludzkim organizmie - 99% zmagazynowany jest w kościach i zębach w postaci hydroksyapatytu. Pozostały 1% wapnia znajduje się w płynach ustrojowych, gdz
W powszechnej opinii problem niedoboru witaminy A ogranicza się do regionów Afryki Subsaharyjskiej i Azji Południowo-Wschodniej, gdzie prowadzi do ślepoty i zwiększonej śmiertelności dzieci. Jednak dan
Ryboflawina (witamina B2) jest rozpuszczalną w wodzie witaminą z grupy B, niezbędną do prawidłowego przebiegu procesów energetycznych. Jej biologicznie aktywne formy to FAD (dinukleotyd flawinoadeninow
Witamina B6 nie jest pojedynczym związkiem - to grupa sześciu form chemicznych, z których najbardziej aktywna biologicznie jest pirydoksal-5-fosforan (PLP). Uczestniczy w ponad 100 reakcjach enzymatycz
Witamina E to grupa ośmiu związków rozpuszczalnych w tłuszczach, spośród których najważniejszy biologicznie jest alfa-tokoferol. Jego główną funkcją jest ochrona błon komórkowych przed uszkodzeniem oks
Witamina K to grupa rozpuszczalnych w tłuszczach związków chemicznych, kluczowa dla syntezy białek odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi oraz metabolizm kości. Naturalnie występuje w dwóch głównych form
Kwasy tłuszczowe omega-3 to rodzina wielonienasyconych tłuszczów, najważniejsze dla człowieka są: kwas eikozapentaenowy (EPA) i dokozaheksaenowy (DHA). Znajdują się przede wszystkim w tłustych rybach m
Potas jest kluczowym kationem wewnątrzkomórkowym, niezbędnym do utrzymania równowagi wodno-elektrolitowej, przewodnictwa nerwowo-mięśniowego oraz kontroli ciśnienia tętniczego. Jego działanie hipotensy
Selen jest niezbędnym mikroelementem, kluczowym dla prawidłowego działania peroksydaz glutationowych i dejodaz - enzymów odpowiedzialnych za konwersję hormonów tarczycy. Aktywna forma T3 (trójjodotyron
Spirulina (Arthrospira platensis) i chlorella (Chlorella vulgaris) to mikroalgi, często reklamowane jako „superfoods”. Spirulina jest cyjanobakterią (niebiesko-zieloną bakterią, dawniej zaliczaną do al
Menopauza to trwałe ustanie miesiączkowania, najczęściej między 45. a 55. rokiem życia. Spadek poziomu estrogenów prowadzi do szeregu zmian metabolicznych, m.in. przyspieszonej utraty masy kostnej, wzr
W Polsce rynek produktów dla dzieci deklarujących wsparcie „odporności”, „mózgu” lub „wzrostu” wzrósł o kilkadziesiąt procent w ostatnich latach. Rodzice, zalewani marketingiem i niejednoznacznymi reko
Dyskusja o diecie wegańskiej zwykle koncentruje się wokół niedoborów witaminy B12 oraz witaminy D. Dane epidemiologiczne (Craig et al., 2009; PMID: 19263912) pokazują, że osoby na diecie roślinnej niem
W okresie ciąży zapotrzebowanie na niektóre witaminy i minerały znacząco się zwiększa, ale nie oznacza to, że każda kobieta powinna profilaktycznie przyjmować wieloskładnikowe preparaty. Rekomendacje t
Zalecane dzienne spożycie wapnia (ang. RDA - Recommended Dietary Allowance) jest zróżnicowane zależnie od wieku, płci i stanu fizjologicznego. Według Instytutu Medycyny (IOM, 2011) oraz EFSA (2017) dor
Witamina A to grupa związków chemicznych o aktywności retinoidowej, w tym retinol, retinal, kwas retinowy i estry retinylu. Kluczowe funkcje dla skóry obejmują:
Witamina B12 (kobalamina) to rozpuszczalny w wodzie związek niezbędny do syntezy DNA, produkcji czerwonych krwinek oraz prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego. Bierze udział w przemianie homocyst
Witamina B12 (kobalamina) jest niezbędnym koenzymem dla funkcjonowania układu nerwowego, syntezy DNA oraz powstawania czerwonych krwinek. W organizmie człowieka występuje w kilku aktywnych formach: met
Witamina B6 (pirydoksyna) to grupa związków chemicznych obejmujących pirydoksynę, pirydoksal i pirydoksaminę oraz ich fosforanowe pochodne. Aktywną formą jest fosforan pirydoksalu (PLP, ang. pyridoxal
Biotyna, określana także jako witamina B7 lub witamina H, to rozpuszczalny w wodzie koenzym, który odgrywa kluczową rolę w metabolizmie tłuszczów, węglowodanów oraz aminokwasów. Bierze udział m.in. w k
Witamina C (kwas askorbinowy) jest hydrofilową witaminą o silnych właściwościach redukujących (antyoksydacyjnych). Organizm ludzki nie syntetyzuje jej samodzielnie, dlatego musi być dostarczana z dietą
Witamina D to grupa związków steroidowych, rozpuszczalnych w tłuszczach, kluczowych dla gospodarki wapniowo-fosforanowej i zdrowia kości. Jej główne formy to cholekalcyferol (D3, pochodzenie zwierzęce,
Od początku pandemii SARS-CoV-2 witamina D była jednym z najczęściej badanych mikroskładników w kontekście przebiegu i prewencji COVID-19. Wczesne obserwacje sugerowały korelację między niskim poziomem
Badania z ostatniej dekady sugerują związek między niedoborem witaminy D a ryzykiem rozwoju zarówno cukrzycy typu 1, jak i typu 2. Mechanizmy obejmują:
Zachorowania na grypę oraz inne infekcje wirusowe dróg oddechowych wykazują wyraźną sezonowość - szczyt przypada na miesiące jesienno-zimowe. To właśnie w tym okresie obserwuje się najniższe stężenia 2
Ocenia się, że niedobór witaminy D występuje nawet u 60-80% pacjentów z Hashimoto (autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy) - znacznie częściej niż w populacji ogólnej. Sugeruje się, że witamina D może
Witamina D to grupa związków steroidowych, z których najważniejsze dla człowieka są cholekalcyferol (D3, pochodzenia zwierzęcego) i ergokalcyferol (D2, roślinny). Główną funkcją witaminy D jest regulac
Witamina D to prohormon rozpuszczalny w tłuszczach, kluczowy dla mineralizacji kości oraz regulacji gospodarki wapniowo-fosforanowej. Noworodki rodzą się z niewielkimi zapasami tej witaminy, a jej synt
Witamina D obejmuje dwie główne formy: D2 (ergokalcyferol) i D3 (cholekalcyferol). D3 jest syntetyzowana w skórze pod wpływem promieniowania UVB oraz występuje w tłustych rybach, tranach i jajach. Obie
Witamina D (cholekalcyferol - D3, ergokalcyferol - D2) to prohormon, którego aktywna forma - 1,25(OH)₂D - oddziałuje z receptorami VDR (Vitamin D Receptor) obecnymi w wielu komórkach układu immunologic
Witamina D odpowiada za regulację gospodarki wapniowo-fosforanowej, przez co pośrednio wpływa na mineralizację kości i procesy ich resorpcji (rozpadu). Jej aktywna postać - 1,25(OH)2D, czyli kalcytriol
Witamina D to grupa steroidowych związków rozpuszczalnych w tłuszczach. Najważniejsze formy to D2 (ergokalcyferol, pochodzenia roślinnego) i D3 (cholekalcyferol, syntetyzowany w skórze pod wpływem prom
Witamina D to grupa związków rozpuszczalnych w tłuszczach, z których najważniejszą rolę biologiczną pełnią witamina D3 (cholekalcyferol) i D2 (ergokalcyferol). W organizmie witamina D jest przekształca
Witamina D, a właściwie hormon steroidowy (cholekalcyferol - D3, ergokalcyferol - D2), jest kluczowa dla gospodarki wapniowo-fosforanowej. Jej receptory (VDR, ang. vitamin D receptor) znajdują się nie
Witamina D to grupa związków rozpuszczalnych w tłuszczach, kluczowych dla gospodarki wapniowo-fosforanowej, mineralizacji kości i funkcjonowania układu odpornościowego. W organizmie człowieka główną fo
Witamina D jest rozpuszczalnym w tłuszczach prohormonem, którego aktywna forma (kalcytriol) reguluje gospodarkę wapniowo-fosforanową. Wpływa na mineralizację kości i zębów, funkcję układu odpornościowe
Witamina D3 (cholekalcyferol) to witamina rozpuszczalna w tłuszczach, syntetyzowana w skórze pod wpływem promieniowania UVB lub dostarczana z dietą i suplementami. Jest prekursorem aktywnego hormonu -
Witamina E to grupa ośmiu związków chemicznych (tokoferole i tokotrienole), z których biologicznie najaktywniejszy jest α-tokoferol. Jako witamina rozpuszczalna w tłuszczach, magazynowana jest głównie
Witamina B kompleks to określenie mieszaniny wszystkich głównych witamin z grupy B, podawanych jednocześnie w jednej formie preparatu. Najczęściej w suplementach spotkać można następujące składniki:
Wbrew powszechnym przekonaniom, decyzja o włączeniu „zelazo suplement” nie powinna opierać się wyłącznie na objawach takich jak zmęczenie czy bladość skóry. Decydujące są wyniki badań laboratoryjnych: